Welcome! This project recently migrated onto Zooniverse’s new architecture. For details, see here.

Έρευνα

Ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) στο CERN είναι ο πιο ισχυρός επιταχυντής σωματιδίων στον κόσμο. Στους δύο κυκλικούς σωλήνες κενού μήκους 27 χιλιομέτρων, δέσμες πρωτονίων επιταχύνονται σχεδόν στην ταχύτητα του φωτός, σε αντίθετες κατευθύνσεις. Οι σωλήνες διασταυρώνονται σε τέσσερα σημεία Aλληλεπίδρασης (IP) κατά μήκος της περιφέρειας του LHC, όπου οι δέσμες διασταυρώνονται και τα πρωτόνια συγκρούονται. Για τη μελέτη των προϊόντων των συγκρούσεων πρωτονίων, τέσσερα μεγάλα πειράματα (ανιχνευτές σωματιδίων) εγκαθίστανται γύρω από τα IP. Ο μεγαλύτερος ανιχνευτής γενικής χρήσης ονομάζεται ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS), με μήκος 44 μέτρα και ύψος 25 μέτρα και βάρος πάνω από 7000 τόνους.

Το 2012, το ATLAS και το CMS (το άλλο πείραμα LHC γενικής χρήσης) ανακάλυψαν από κοινού το μποζόνιο Higgs, το τελευταίο στοιχειώδες συστατικό που λείπει από την παρούσα περιγραφή της φύσης και των νόμων της, το Καθιερωμένο Πρότυπο (SM). Το μποζόνιο Higgs είναι βαρύ με πολύ μικρή διάρκεια ζωής και διασπάται σε άλλα σωματίδια σχεδόν αμέσως χωρίς να αφήνει κανένα ίχνος στον ανιχνευτή. Ως εκ τούτου, η ανακάλυψή του έπρεπε να βασιστεί στην παρατήρηση των προϊόντων της διάσπασής του. Το παρακάτω σχήμα απεικονίζει όλα τα γνωστά στοιχειώδη σωματίδια μαζί με τους φορείς των δυνάμεων.


Τα γνωστά στοιχειώδη σωματίδια μαζί με τους φορείς των δυνάμεων.

Παρά την επιτυχία του SM ορισμένα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά και υπάρχουν αρκετά θεωρητικά πρότυπα Πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο (BSM) που προσπαθούν να τα απαντήσουν. Μερικά από αυτά τα πρότυπα προβλέπουν την ύπαρξη νέων, μακρόβιων σωματιδίων με διάρκεια ζωής της τάξης των τρισεκατομμυριοστών του δευτερολέπτου (picoseconds) μέχρι νανοδευτερολέπτων, τα οποία διασπώνται σε γνωστά σωματίδια SM αρκετά χιλιοστά ή εκατοστά μακριά από το IP στο κέντρο του ανιχνευτή. Λόγω της σημαντικής απόστασής τους από το IP, τέτοια σημεία διάσπασης ονομάζονται Μετατοπισμένες Κορυφές (DVs) και η ανίχνευσή τους αποτελεί σημαντικό αντικείμενο έρευνας της νέας φυσικής τόσο από τα πειράματα ATLAS όσο και από τα CMS.

Η κεντρική περιοχή (περιοχή κυλίνδρων) του ATLAS αποτελείται από μια σειρά όλο και μεγαλύτερων ομόκεντρων στρωμάτων γύρω από ένα από τα IP του LHC. Κάθε άκρο του κυλίνδρου (κάλυμμα άκρου) είναι επίσης εφοδιασμένο με ανιχνευτές. Ο ανιχνευτής χωρίζεται σε τέσσερα κύρια υποσυστήματα: τον Εσωτερικό Ανιχνευτή, τα Θερμιδόμετρα, το Φασματόμετρο Μιονίων και τα συστήματα Μαγνητών, τα οποία είναι συμπληρωματικά:

  • Ο Εσωτερικός Ανιχνευτής είναι εγκατεστημένος γύρω από το κέντρο του ATLAS, αμέσως μετά το σωλήνα δέσμης του LHC. Αποτελείται από τρεις διαφορετικές τεχνολογίες υπό-ανιχνευτών, όλες σχεδιασμένες για να καταγράφουν με ακρίβεια ίχνη φορτισμένων σωματιδίων που παράγονται στο σημείο σύγκρουσης και κινούνται προς τα έξω. Τα ουδέτερα σωματίδια (π.χ. φωτόνια) διέρχονται απαρατήρητα μέσα από τον εσωτερικό ανιχνευτή.
  • Τα Θερμιδόμετρα περιέχουν βαρύτερα υλικά (π.χ. χάλυβα, μόλυβδο), τα οποία προκαλούν την αλληλεπίδραση τόσο μεταξύ φορτισμένων όσο και μεταξύ ουδέτερων εισερχόμενων σωματιδίων και τα κάνουν επίσης να εναποθέσουν όλη την ενέργειά τους, επιτρέποντάς μας να τη μετρήσουμε. Συγκεκριμένα, η ενέργεια ενός εισερχόμενου σωματιδίου κατανέμεται μεταξύ μιας δέσμης ελαφρύτερων σωματιδίων, τα οποία εμφανίζονται ως τοπικός καταιγισμός σωματιδίων στον ανιχνευτή. Υπάρχουν δύο συστήματα θερμιδόμετρου στο ATLAS:
  • Τα ηλεκτρομαγνητικά θερμιδόμετρα απορροφούν και μετρούν την ενέργεια των ηλεκτρονίων, των ποζιτρονίων και των φωτονίων. Τα ενεργειακά αδρόνια διεισδύουν σε αυτό το θερμιδόμετρο αφήνοντας μόνο ένα κλάσμα της ενέργειάς τους.
  • Τα αδρονικά θερμιδόμετρα μετρούν τη συνολική ενέργεια των αδρονίων, όπως τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Σταματούν σχεδόν όλα τα σωματίδια επιτρέποντάς μας να μετρήσουμε την ενέργειά τους.
  • Το φασματόμετρο μιονίων ανιχνεύει τα ενεργειακά μιόνια που αφήνουν λίγη ενέργεια στους άλλους ανιχνευτές και έχουν την ικανότητα να διεισδύουν σε ολόκληρο τον ανιχνευτή.
  • Τα Συστήματα Μαγνητών κάμπτουν τα φορτισμένα σωματίδια στον Εσωτερικό Ανιχνευτή και το Φασματόμετρο Μιονίων, επιτρέποντας την ακριβή μέτρηση της ορμής τους από την καμπυλότητα της τροχιάς τους.
  • Μόνο τα νετρίνο διαφεύγουν χωρίς να εντοπιστούν από τον ανιχνευτή ATLAS, αλλά η ενέργειά τους μπορεί να μετρηθεί έμμεσα από την ανισορροπία ορμής στο επίπεδο που είναι κάθετο στον άξονα της δέσμης.


Ο ανιχνευτής ATLAS

Οι δέσμες πρωτονίων εισέρχονται στο ATLAS από τις πλευρές και συγκρούονται στο κέντρο. Οι συγκρούσεις πρωτονίων υψηλής ενέργειας δημιουργούν ένα πλήθος νέων σωματιδίων που κινούνται προς τα έξω προς όλες τις κατευθύνσεις. Τα περισσότερα από αυτά τα σωματίδια είναι σταθερά και μπορούν να ανιχνευθούν από το ATLAS. Υπάρχουν, ωστόσο, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μερικά βαρύτερα σωματίδια που διασπώνται σχεδόν ακαριαία και τα οποία ο ATLAS δεν μπορεί να ανιχνεύσει άμεσα. Διασπώνται όμως σε άλλα, σταθερά σωματίδια τα οποία μπορούμε να ανιχνεύσουμε. Αντιθέτως, στην περίπτωση των υποτιθέμενων μακρόβιων σωματιδίων που θα αναζητήσουμε, θα δούμε μια ομάδα τροχιών σωματιδίων που δεν προέρχονται από το κέντρο του ανιχνευτή, το IP, όπου λαμβάνουν χώρα οι συγκρούσεις αλλά από ένα μακρινό σημείο. Αυτό είναι το σημείο όπου διασπάστηκε το αόρατο σωματίδιο (το οποίο δημιουργήθηκε στο κέντρο και ταξίδεψε σε εκείνη τη θέση). Αυτή ονομάζεται μετατοπισμένη κορυφή.

Παρακάτω, μπορείτε να δείτε ένα παράδειγμα οπτικής αναπαράστασης ενός γεγονότος. Θα χρησιμοποιείτε αυτό το είδος αναπαράστασης για να εκτελέσετε το μεγαλύτερο μέρος της ανάλυσης των δεδομένων σας.


Εγκάρσια (αριστερή) και διαμήκης (δεξιά) προβολή του ATLAS για οπτική ανάλυση δεδομένων. Τα κύρια συστήματα υπό-ανιχνευτών απεικονίζονται με διαφορετικά χρώματα. Τα προϊόντα των συγκρούσεων πρωτονίων υψηλής ενέργειας κινούνται προς τα έξω προς όλες τις κατευθύνσεις και απεικονίζονται ως γραμμές.

Εργασίες όπως η εντόπιση μετατοπισμένων κορυφών και μετατραπέντων φωτονίων είναι μη τετριμμένες και επομένως συνήθως χρησιμοποιούνται πολύπλοκοι αλγόριθμοι (συμπεριλαμβανομένης της μηχανικής μάθησης και των νευρωνικών δικτύων). Ωστόσο, μπορεί να είναι εύκολο για έναν άνθρωπο να τις εκτελέσει και σε αυτό το έργο θα θέλαμε να εξακριβώσουμε αν συμβαίνει αυτό. Αυτό θα μπορούσε να μας βοηθήσει να τελειοποιήσουμε και ενδεχομένως να βελτιώσουμε ορισμένες πτυχές των αλγορίθμων μας.