Welcome! This project recently migrated onto Zooniverse’s new architecture. For details, see here.

Συχνές ερωτήσεις

Γενικές Ερωτήσεις

Πώς μπορούν πολίτες επιστήμονες να εμπλακούν στο έργο και τελικά να βοηθήσουν τους επιστήμονες του ATLAS;
Οι πολίτες επιστήμονες θα καθοδηγηθούν βήμα προς βήμα για να αλληλεπιδράσουν οπτικά και να αναλύσουν δεδομένα από το πείραμα ATLAS στον LHC. Με αυτόν τον τρόπο, θα συμμετέχουν ενεργά σε πιθανές ανακαλύψεις χωρίς να απαιτείται να έχουν δεξιότητες πληροφορικής υψηλού επιπέδου.

Τι είναι ο LHC;
Ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) είναι ο μεγαλύτερος και ισχυρότερος επιταχυντής σωματιδίων στον κόσμο. Ξεκίνησε να λειτουργεί για πρώτη φορά στις 10 Σεπτεμβρίου 2008 και παραμένει η τελευταία προσθήκη στο συγκρότημα επιταχυντών του CERN. Ο LHC αποτελείται από έναν δακτύλιο 27 χιλιομέτρων υπεραγώγιμων μαγνητών με μια σειρά από επιταχυνόμενες δομές για την ενίσχυση της ενέργειας των σωματιδίων στην πορεία. Μέσα στον επιταχυντή, δύο δέσμες σωματιδίων υψηλής ενέργειας ταξιδεύουν σε ξεχωριστούς σωλήνες εξαιρετικά υψηλού κενού, σε ταχύτητες κοντά στην ταχύτητα του φωτός, σε αντίθετες κατευθύνσεις. Οι δέσμες είναι κατασκευασμένες για να συγκρούονται σε τέσσερα σημεία γύρω από το δακτύλιο του επιταχυντή, που αντιστοιχούν στις θέσεις των τεσσάρων ανιχνευτών σωματιδίων - ATLAS, CMS, ALICE και LHCb.

Τι είναι το πείραμα ATLAS στον LHC;
Το ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS) είναι ένα από τα τέσσερα μεγάλα πειράματα που εγκαταστάθηκαν στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στο CERN. Πρόκειται για ένα πείραμα σωματιδιακής φυσικής γενικής σκοπού που διεξάγεται με διεθνή συνεργασία. Το ATLAS είναι το μεγαλύτερο από τα τέσσερα πειράματα. Έχει κυλινδρική μορφή και έχει μήκος 46 μέτρα, διάμετρο 25 μέτρα και βρίσκεται σε ένα σπήλαιο 100 μέτρα κάτω από το έδαφος στη σήραγγα του LHC. Ο ανιχνευτής ATLAS ζυγίζει 7.000 τόνους, όσο περίπου και το βάρος του Πύργου του Άιφελ.
Τι συμβαίνει όταν συγκρούονται οι δέσμες του LHC;
Όταν οι δέσμες του LHC, οι οποίες ταξιδεύουν με ταχύτητες έως και 99,999999% αυτής του φωτός, συγκρούονται στο κέντρο του ανιχνευτή ATLAS παράγουν συντρίμμια σύγκρουσης με τη μορφή νέων σωματιδίων που πετούν προς όλες τις κατευθύνσεις και τα οποία προσπαθούν να ανιχνεύσουν τα διάφορα στρώματα του ATLAS.

Πώς είναι φτιαγμένος ο ανιχνευτής ATLAS και γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια για να κατασκευαστεί;
Το ATLAS είναι ένα πολυεπίπεδο όργανο σχεδιασμένο για την ανίχνευση διαφόρων τύπων στοιχειωδών σωματιδίων. Αποτελείται από έξι διαφορετικά υποσυστήματα ανίχνευσης που τυλίγονται ομόκεντρα σε στρώματα γύρω από το σημείο σύγκρουσης της δέσμης LHC για να καταγράψουν την τροχιά, την ορμή και την ενέργεια των σωματιδίων, επιτρέποντάς να αναγνωριστούν και να μετρηθούν ξεχωριστά. Ένα τεράστιο σύστημα μαγνητών κάμπτει τις διαδρομές των φορτισμένων σωματιδίων έτσι ώστε οι ορμές τους να μπορούν να μετρηθούν όσο το δυνατόν ακριβέστερα. Τα στοιχεία του υπο-ανιχνευτή κατασκευάστηκαν με τη συλλογική προσπάθεια πολλών επιστημόνων και μηχανικών σε όλο τον κόσμο και τελικά μεταφέρθηκαν στο CERN για να εγκατασταθούν στο σπήλαιο ATLAS, σχεδόν σαν «ένα πλοίο μέσα σε ένα μπουκάλι».

Πόσα άτομα εργάζονται στο ATLAS;
Το ATLAS είναι μια από τις μεγαλύτερες συνεργατικές προσπάθειες που έχουν επιχειρηθεί ποτέ στην επιστήμη. Υπάρχουν περίπου 3.000 επιστημονικοί συνεργάτες (συμπεριλαμβανομένων και 1.200 διδακτορικών φοιτητών) από περίπου 180 Πανεπιστήμια / Ινστιτούτα σε όλο τον κόσμο.

Τι μου ζητείται να κάνω;
Θα εργαστείτε με οπτικές παρουσιάσεις γεγονότων για να επιθεωρήσετε οπτικά και να αλληλεπιδράσετε με γεγονότα του ATLAS. Το έργο έχει τρία στάδια και είναι πολύ σημαντικό να τα ακολουθήσετε διαδοχικά όλα. Στα δύο πρώτα στάδια θα εργαστείτε με ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΜΕΝΑ γεγονότα.

Τι πρέπει να κάνω στο Στάδιο 1;
Θα μάθετε να αναγνωρίζετε και να εντοπίζετε Μετατοπισμένες Κορυφές, δηλαδή σημεία διαφορετικά από το κέντρο της συγκρουόμενης δέσμης, όπου τα ζητούμενα σωματίδια θα μπορούσαν να διασπώνται. Για να διευκολυνθείτε στις αναζητήσεις σας, σας δίνονται ΜΟΝΟ απόψεις του εσωτερικού ανιχνευτή του ATLAS και για εκείνα τα γεγονότα που περιέχουν μόνο τροχιές που μπορεί να προέρχονται από Μετατοπισμένες Κορυφές (οι τροχιές που προέρχονται από το κέντρο της συγκρουόμενης δέσμης έχουν αφαιρεθεί).

Τι πρέπει να κάνω στο Στάδιο 2;
Σας δίνεται η πλήρης οπτική αναπαράσταση του ανιχνευτή ATLAS (και οι δύο προβολές), όπως παρέχονται από το εργαλείο παρουσιάσεων γεγονότων HYPATIA, και θα εξασκηθείτε στην εντόπιση διαφορετικών ειδών στοιχειωδών σωματιδίων από τα χαρακτηριστικά ίχνη που αφήνουν στους υπό-ανιχνευτές ATLAS.

Τι πρέπει να κάνω στο Στάδιο 3;
Θα εξετάσετε ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ δεδομένα από συγκρούσεις LHC σε ένα κέντρο ενέργειας μάζας 13 TeV, που καταγράφηκαν από τον ATLAS κατά το έτος 2016 και αντιστοιχούν σε μια ολοκληρωμένη φωτεινότητα 10fb-1. Το δείγμα αυτό κυκλοφόρησε από τον ATLAS στο πλαίσιο της πολιτικής των Ανοικτών Δεδομένων για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Ο σκοπός των αναζητήσεών σας είναι διττός α) να «ανακαλύψετε» τα μποζόνια Higgs ανακατασκευάζοντας τη διάσπασή τους σε δύο φωτόνια και β) να αναζητήσετε (και ενδεχομένως να ανακαλύψετε) νέα μακρόβια σωματίδια (LLP) που προβλέπονται από ορισμένες θεωρίες, οι οποίες προσπαθούν να εξηγήσουν τους υπόλοιπους «γρίφους», μετά την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs.

Τι σημαίνουν τα χρώματα στην παρουσίαση του HYPATIA
Επισημαίνουν απλώς διάφορα μέρη των υπο-ανιχνευτών ATLAS, διευκολύνοντας τους χρήστες να τα αναγνωρίσουν.

Γιατί δεν μπορεί να το κάνει αυτό ένας υπολογιστής;
Τα αποτελέσματα που θα παράγετε από την επεξεργασία του προσομοιωμένου δείγματος γεγονότων στα Στάδια 1 και 2 θα συγκριθούν με διάφορους αλγόριθμους υπολογιστών (συμπεριλαμβανομένης και της μηχανικής μάθησης). Αυτή η σύγκριση μπορεί να καθορίσει περιοχές όπου το ανθρώπινο μάτι είναι καλύτερο και, ως εκ τούτου, μπορεί να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε τους αλγόριθμους που βασίζονται σε υπολογιστή. Για αυτό, χρειαζόμαστε όσο το δυνατόν περισσότερη ανθρώπινη συμβολή.

Συχνές ερωτήσεις για το μποζόνιο Higgs

Τι είναι το μποζόνιο;
Τα μποζόνια αποτελούν τη μία από τις δύο κατηγορίες στοιχειωδών σωματιδίων, η άλλη είναι τα φερμιόνια. Τα μποζόνια έχουν, εξ ορισμού, ακέραιη περιδίνηση. Το Higgs έχει μηδενική περιδίνηση, το γκλουόνιο, το φωτόνιο, το W και το Z έχουν όλα περιδίνηση ίση με ένα, ενώ το βαρυτόνιο θεωρείται ότι έχει περιδίνηση ίση με δύο. Τα κουάρκ, τα ηλεκτρόνια και τα νετρίνα, από την άλλη πλευρά, είναι φερμιόνια και όλα έχουν μισή μονάδα περιδίνησης.

Γιατί το μποζόνιο Higgs είναι τόσο σημαντικό στη φυσική;
Πίσω στη δεκαετία του 1970, οι φυσικοί συνειδητοποίησαν ότι δύο από τις τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις - η ασθενής δύναμη και η ηλεκτρομαγνητική δύναμη - θα μπορούσαν να περιγραφούν μέσα στην ίδια θεωρία, η οποία αποτελεί τη βάση του Καθιερωμένου Πρότυπου (SM). Οι βασικές εξισώσεις της θεωρίας περιέγραψαν σωστά την ηλεκτρασθενή δύναμη και τα σχετικά της σωματίδια μεταφοράς δύναμης, δηλαδή το φωτόνιο και τα μποζόνια W και Z, εκτός από το γεγονός ότι οι φορείς προβλεπόταν να έχουν μηδενική μάζα! Ενώ γνωρίζουμε ότι αυτό ισχύει για το φωτόνιο, γνωρίζαμε επίσης ότι τα μποζόνια W και Z έχουν μάζα, σχεδόν 100 φορές μεγαλύτερη από αυτή ενός πρωτονίου.
Ευτυχώς, οι θεωρητικοί Robert Brout, François Englert και Peter Higgs πρότειναν μια θεωρία που σπάει την ηλεκτρασθενή συμμετρία και λύνει αυτό το πρόβλημα. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε μηχανισμό Brout-Englert-Higgs (BEH) δίνει μάζα στα W και Z όταν αλληλεπιδρούν με ένα αόρατο πεδίο, που τώρα ονομάζεται «πεδίο Higgs», το οποίο διαπερνά το σύμπαν. Ένα απαραίτητο συστατικό του πεδίου Higgs είναι το σχετικό σωματίδιο του, το μποζόνιο Higgs. Πρόβλημα αποτελούσε για πολλά χρόνια το γεγονός ότι κανένα πείραμα δεν είχε παρατηρήσει το μποζόνιο Higgs για να επιβεβαιώσει τη θεωρία. Στις 4 Ιουλίου 2012, τα πειράματα ATLAS και CMS στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων του CERN ανακοίνωσαν ότι είχαν παρατηρήσει ένα νέο σωματίδιο στην περιοχή μάζας γύρω στα 125 GeV. Αυτό το σωματίδιο είναι συμβατό με το μποζόνιο Higgs και είναι το τελευταίο συστατικό που λείπει από το SM. Στις 8 Οκτωβρίου 2013, το βραβείο Νόμπελ Φυσικής απονεμήθηκε από κοινού στους François Englert και Peter Higgs, «για τη θεωρητική ανακάλυψη ενός μηχανισμού που συμβάλλει στην κατανόηση της προέλευσης της μάζας των υποατομικών σωματιδίων».

Γιατί μου ζητείται να διερευνήσω τη διάσπαση του διφωτονίου του μποζονίου Higgs;
Το μποζόνιο Higgs έχει διάφορους τρόπους διάσπασης, αλλά ένας από τους ευκολότερους να ανιχνευθούν είναι η διάσπασή του σε δύο φωτόνια (ένα από τα οποία μπορεί να μετατραπεί σε ζεύγος ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων). Η εξαιρετική ανάλυση μάζας των ηλεκτρομαγνητικών θερμιδόμετρων (~ 1,4% στη μάζα Higgs) επέτρεψε τόσο στα πειράματα ATLAS όσο και στα CMS να συμπεριλάβουν αυτόν τον τρόπο διάσπασης στην πρώτη ανακοίνωση της ανακάλυψης του Higgs. Στην κατανομή της αμετάβλητης μάζας των δύο φωτονίων, το μποζόνιο Higgs εμφανίζεται ως ένα εξόγκωμα που κάθεται πάνω σε ένα υπόβαθρο που μπορεί να τοποθετηθεί με μια Στις 8 Οκτωβρίου 2013, το βραβείο Νόμπελ Φυσικής απονεμήθηκε από κοινού στους François Englert και Peter Higgs, «για τη θεωρητική ανακάλυψη ενός μηχανισμού που συμβάλλει στην κατανόηση της προέλευσης της μάζας των υποατομικών σωματιδίων».
Γιατί μου ζητείται να διερευνήσω τη διάσπαση του διφωτονίου του μποζονίου Higgs;
Το μποζόνιο Higgs έχει διάφορους τρόπους αποσύνθεσης, αλλά ένας από τους ευκολότερους να ανιχνευθούν είναι η αποσύνθεσή του σε δύο φωτόνια (ένα από τα οποία μπορεί να μετατραπεί σε ζεύγος ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων). Η εξαιρετική ανάλυση μάζας των ηλεκτρομαγνητικών θερμιδόμετρων (~ 1,4% στη μάζα Higgs) επέτρεψε τόσο στα πειράματα ATLAS όσο και στο CMS να συμπεριλάβουν αυτόν τον τρόπο αποσύνθεσης κατά την πρώτη ανακοίνωση της ανακάλυψης του Higgs. Στην κατανομή της αναλλοίωτης μάζας των δύο φωτονίων, το μποζόνιο Higgs εμφανίζεται ως ένα εξόγκωμα που κάθεται πάνω από ένα φόντο που μπορεί να εφοδιαστεί με μια ομαλή λειτουργία.

Συνηθισμένες ερωτήσεις σχετικά με τις αναζητήσεις LLP

Γιατί χρειαζόμαστε Θεωρίες Πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο;
Το Καθιερωμένο Πρότυπο της σωματιδιακής φυσικής ταιριάζει απολύτως με το πείραμα, αλλά πολλά σημαντικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Μεταξύ αυτών είναι και τα εξής:

  • Πώς καταλαβαίνει κανείς τον αριθμό των ειδών σωματιδίων ύλης και πώς αυτά αναμειγνύονται;
  • Ποια είναι η προέλευση της διαφοράς μεταξύ ύλης και αντιύλης και σχετίζεται αυτή με την προέλευση της ύλης στο Σύμπαν;
  • Ποια είναι η φύση της αστροφυσικής σκοτεινής ύλης;
  • Πώς ενοποιεί κανείς τις θεμελιώδεις αλληλεπιδράσεις;
  • Πώς μπορεί κανείς να ποσοτικοποιήσει τη βαρύτητα;
    Πολλά θεωρητικά πρότυπα έχουν προταθεί για να απαντήσουν σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα (συλλογικά αποκαλούμενα Θεωρίες Πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο), πολλά από τα οποία προβλέπουν την ύπαρξη μιας ποικιλίας νέων σωματιδίων.

Ποια είναι τα LLPs που θα αναζητήσετε;
Αρκετές επεκτάσεις του SM προβλέπουν την ύπαρξη βαρέων ουδέτερων σωματιδίων με μεγάλη διάρκεια ζωής. Αυτά τα μακρόβια σωματίδια (LLP) θα διασπώνται σε σημαντική απόσταση από το κύριο σημείο σύγκρουσης των δεσμών του LHC και, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν να ανιχνευθούν από τα θυγατρικά τους σωματίδια που προέρχονται από μια μετατοπισμένη κορυφή. Στο Στάδιο 3 θα προσπαθήσετε να ανακαλύψετε LLPs αναζητώντας ένα μιόνιο στην μετατοπισμένη κορυφή (το οποίο είναι σχετικά εύκολο να παρατηρηθεί αφού είναι μια μεγάλη τροχιά που διασχίζει τον ανιχνευτή) καθώς και μερικές ακόμη τροχιές. Η ανακάλυψη LLPs θα ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα -ίσως πιο σημαντικό από την ίδια την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs- επειδή θα επέτρεπε στους επιστήμονες να εισέλθουν σε τομείς της «νέας φυσικής».

Οι κοσμικές ακτίνες φτάνουν στον ανιχνευτή ATLAS;
Αν και ο ATLAS βρίσκεται σε ένα σπήλαιο 100 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της Γης, οι κοσμικές ακτίνες όμως φτάνουν σε αυτόν και μπορούν να μιμηθούν την υπογραφή των μετατοπισμένων κορυφών. Αυτές οι κορυφές θα αποτελούνται μόνο από δύο μιόνια διαμετρικά αντίθετα, και στις δύο όψεις του ανιχνευτή. Για το λόγο αυτό, έχουμε επιλέξει γεγονότα που περιέχουν μετατοπισμένες κορυφές με τουλάχιστον τρεις τροχιές.

Πού μπορώ να βρω περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις θεωρίες για τα LLPs και το BSM;
Υπάρχουν πολλές πηγές στο διαδίκτυο και πολλές δημοσιευμένες εργασίες. Κάποιες επιλεγμένες αναφορές υπάρχουν κάτω από τον τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» της ενότητας «ΣΧΕΤΙΚΑ».
Δεν βρήκατε απάντηση; Ρωτήστε την ομάδα εθελοντών και ερευνητών μας στο Talk.