Wikiscripta Neerlandica II

Na een geslaagde eerste editie aan de Universiteit van Leiden, bundelen de Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Leiden met steun van het ANV hun krachten om met Wikiscripta Neerlandica II een grootschalig transcriptieproject waar te maken, waarin de ontsluiting van nieuwe bronnen voor de Nederlandse taalgeschiedenis in Noord en Zuid centraal staat.

Wat is Wikiscripta Neerlandica?

Wikiscripta Neerlandica ontstond als project aan de Universiteit van Leiden en liep daar van 2007 tot 2012. Onder leiding van prof. dr. Marijke van der Wal transcribeerden een 50-tal vrijwilligers duizenden pagina’s historisch brievenmateriaal in het kader van het NWO-onderzoeksprogramma ‘Brieven als Buit’. Toen lag de nadruk op 17de- en 18de-eeuwse bronnen uit de Noordelijke Nederlanden. Op dezelfde manier zal Wikiscripta Neerlandica II nu materiaal uit het Noorden én het Zuiden van het taalgebied ontsluiten voor wetenschappelijk onderzoek. Deze keer ligt de nadruk op handgeschreven bronnen uit de 18de en 19de eeuw. Het project gaat uit van burgerwetenschap, steunend op de filosofie dat wetenschap middenin de maatschappij moet staan: vrijwilligers leveren met hun transcripties een essentiële bijdrage aan het lopende onderzoek.

Naar een nieuwe taalgeschiedenis

Vandaag de dag wordt de geschiedenis van het Nederlands vanuit een nieuw perspectief benaderd. Niet in het minst draagt de keuze van bronnen daartoe bij. Om te weten te komen hoe onze taal er in het verleden uitzag, gaan onderzoekers niet alleen uit van traditionele bronnen zoals grote literaire romans of middeleeuwse oorkondes, maar kijken ze ook steeds meer naar minder bekende en minder formele bronnen, zoals dagboeken en brieven, vaak van gewone mannen en vrouwen. Door ons niet langer uitsluitend te concentreren op de taal van hoogopgeleide mannen uit de grote steden, kunnen we dan ook steeds meer het klassieke beeld van de taalgeschiedenis aanvullen en – waar nodig – bijstellen.

Zo’n vernieuwende kijk op de taalgeschiedenis kan echter enkel groeien wanneer het nodige bronnenmateriaal ook digitaal beschikbaar en doorzoekbaar is voor onderzoekers. Bekende literaire teksten zijn veelvuldig op het internet beschikbaar, maar de nood aan minder traditioneel bronnenmateriaal is groot. Van dergelijk materiaal zijn binnen de betrokken onderzoeksteams wel al heel wat digitale afbeeldingen uit de diverse Nederlandse en Vlaamse archieven beschikbaar, maar die zijn met de huidige computerprogramma's niet als tekst doorzoekbaar voor taalkundig onderzoek. Het transcriberen van handgeschreven teksten is dan ook geen sinecure: het ontcijferen en overtypen van oude handschriften is een uitdagende maar tijdrovende bezigheid, waar onderzoekers vaak zelf onvoldoende tijd voor hebben. Daarom wordt met dit project een beroep gedaan op vrijwillige transcribenten.

Win-win

Zoals veel burgerwetenschapsprojecten gaat ook Wikiscripta uit van een ‘win-win’-filosofie. Voor de deelnemende vrijwilligers is het transcriberen van historische documenten een boeiende en uitdagende taak. Het werk laat hen toe om eigenhandig de geschiedenis in te duiken en het dagelijkse leven van gewone mensen aan de hand van authentieke bronnen te ontdekken. Voor onderzoekers is de beschikbaarheid van dergelijk materiaal dan weer van cruciaal belang om onderzoeksvragen uit verschillende domeinen empirisch te kunnen beantwoorden. Het uiteindelijke onderzoekscorpus wordt bovendien vrij beschikbaar gesteld voor andere onderzoekers uit diverse disciplines en voor een breed publiek van geïnteresseerden, hetgeen van Wikiscripta Neerlandica II ook een maatschappelijk relevant project maakt.

Hoe kan je meewerken?

Je kan zelf je steentje bijdragen aan het lopende onderzoek door vrijwilliger te worden bij Wikiscripta! Iedereen met een passie voor taal en/of geschiedenis komt in aanmerking. Via deze website kan je je aanmelden, waarop je meteen aan de slag kan gaan.

Indien je graag op de hoogte gehouden wil worden over resultaten en nieuwe activiteiten, kan je je voor onze nieuwsbrief inschrijven.

Partners

Dit project is een samenwerking tussen de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Leiden, en wordt financieel ondersteund door het ANV. Het ANV is een culturele middenveldorganisatie die de samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen wil bevorderen, en zich inzet voor de Nederlandse taal en cultuur.