





✨ Project Updates and Kilonova Seekers on The BBC Sky at Night! ✨ Read more: https://www.zooniverse.org/projects/tkillestein/kilonova-seekers/talk/7284/4174887
Zwaartekrachtsgolven (in het engels gravitational waves, GWs) zijn rimpelingen in de ruimte-tijd, geproduceerd door extreme objecten in het heelal. Albert Einstein, in zijn algemene relativiteits theorie in 1916, voorspelde dat zwaartekrachtsgolven gemaakt konden worden door versnellende zware objecten. Het duurde bijna een eeuw sinds Einstein's werk dat de eerste succesvolle detectie van zwaartekrachtsgolven plaatsvond in 2015. Dat eerste gedetecteerde signaal, GW150914 genoemd, kwam van de botsing van twee zwarte gaten, elk ongeveer 30 keer de massa van de zon, 1.3 miljard lichtjaar van ons verwijderd. Sinds die detectie zijn zo'n 90 GW signalen gedetecteerd door een wereldwijd netwerk van GW detectors.
GW detectors zijn enorme interferometers, die dienen als antennes voor GWs die vanuit (bijna) elke richting gedetecteerd kunnen worden. Op dit moment zijn er 4 interferometers in het wereldwijde netwerk: twee LIGO detectors (een in Hanford, WA en een in Livingston, LA in de Verenigde Staten) met armen van 4 km; de Virgo detector (vlakbij Pisa in Italie) en de KAGRA detector (in Japan), elk met armen van 3 km.
De amplitude van de zwaartekrachtgolven is heel klein, en detectie van deze golven is dan ook een enorme uitdaging.
Een nog grotere uitdaging is het waarnemen van een bron in zowel zwaartektrachtsgolven en in zichtbaar licht (of radio, Roentgen, infrarood licht). Dit wordt wel multimessenger observation genoemd (het engelse woord "messenger" betekent boodschapper). Botsende zwarte gaten zenden naar verwachting in de regel geen licht uit - maar als de botsing plaatsvindt terwijl een van de zwarte gaten een schijf van materie om zich heen heeft (een accretie schijf) dan is het wellicht mogelijk dat er ook licht wordt uitgezonden bij de botsing. Als van de twee botsende objecten minstens 1 een neutronenster is, dan verwachten we dat er licht wordt uitgestraald bij de botsing, in de vorm van een gammaflits of een kilonova. Tot dusver is de enige zwaartekrachtsgolf bron met een gedetecteerde gammaflits en kilonova GW170817.
Door deze waarneming konden we veel leren over hoe neutronensterren botsingen werken, hoe zware metalen worden gemaakt in deze botsingen, en zelfs hoe we deze botsingen kunnen gebruiken om de expansie van het heelal te meten.
Het vierde waarneem-seizoen van het wereldwijde zwaartekrachtsgolf (GW) netwerk begon op 24 Mei 2023, en zal naar verwachting duren tot Januari 2025.
GW signalen worden elke paar dagen gedetecteerd door dit netwerk. Direct na zo'n detectie wordt automatisch informatie gestuurd naar telescopen zoals GOTO (en het brede publiek!), zodat GOTO direct op zoek kan naar een mogelijke bijbehorende kilonova in zichtbaar licht.
De Gravitational-wave Optical Transient Observer (GOTO) bestaat uit een serie optische telescopen met een wijd beeldveld, ontworpen om efficient te zoeken naar zichtbaar licht van GW bronnen.
Een belangrijk aspect van het ontwerp van GOTO is de schaalbaarheid: GOTO bestaat uit "off-the-shelf" (niet specifiek voor GOTO ontworpen) componenten om de kosten laag te houden en om het makkelijker te maken om meerdere GOTOs te bouwen. Het GOTO ontwerp zoekt het optimum in beeldveld en gevoeligheid, met een snelle reactie op elke nieuwe GW detectie. GOTO bestaat nu uit twee observatoria: GOTO-Noord op het Roque de los Muchachos Observatory op La Palma (Canarische Eilanden), en GOTO-Zuid op Siding Spring Observatory (Australie). Elk heeft twee monteringen (elk in een eigen koepel), met op elke montering acht telescopen met spiegels van 40cm diameter. De observatoria werken volledig samen. La Palma en Siding Spring zijn op tegengestelde kanten van de Aarde, wat voor een deel van de hemel een constante waarneming mogelijk maakt (als het dag wordt op 1 observatorium, neemt de andere het over). Door deze twee locaties kan het GOTO systeem de hele hemel elke 2-3 dagen in kaart brengen.
De GOTO koepels op La Palma, met het prototype instrument (10/09/2021) met de Melkweg in de achtergrond. (c) Krzysztof Ulaczyk 2021.
Een belangrijk onderdeel van GOTO is het snelle respons systeem, waarmee we snel de eerste (vaak onnauwkeurige) localisatie van de GW bron door LIGO, Virgo en KAGRA kunnen waarnemen. Wanneer het GOTO systeem een
automatisch bericht ontvangt van een GW detectie, dan richten de telescopen zich binnen 30 seconden naar die positie en beginnen het
GW localisatie gebied te scannen, op zoek naar een nieuw object in zichtbaar licht. Meer informatie ove rhet ontwerp van GOTO kunt u
hier lezen.
Naast deze snelle respons stijl van waarnemen, doet GOTO ook een "survey": elke paar nachten wordt de hele hemel waargenomen. Dit maakt GOTO een krachtig instrument om nieuwe veranderende bronnen te vinden, zoals supernovae, veranderlijke sterren, en vele anderen.
Zodra opnames zijn gemaakt, worden deze onmiddelijk gecalibreerd en op de zogenaamde GOTO Marshall geplaatst voor visuele inspectie door de GOTO wetenschappers. Tegelijk worden kandidaat objecten naar dit Zooniverse platform gestuurd: dit project is daardoor bijna live. We helpen uw hulp nodig om interessante nieuwe objecten te vinden die we anders zouden missen, omdat we momenteel maar een klein deel van de data visueel kunnen bekijken.
De nachthemel is niet onveranderlijk: overal zien we objecten veranderen op tijdschalen van uren, weken, maanden en jaren. GOTO is met name geinteresseerd in:
GOTO produceert enorm veel data elke nacht, zoveel dat het GOTO team niet zelf naar alle kandidaten kan kijken. we gebruiken daarom een computer algorithme (via machine learning) dat ons verteld welke subset van kandidaten mogelijk echt is. Maar deze machine classificatie is verre van perfect. We zijn vooral benieuwd naar de vele objecten waar de computer niet zeker weet hoe ze te classificeren - die objecten zijn vaak wetenschappelijk interessant!
Met uw medewerking kunnen we naar meer onzekere kandidaten kijken, en daardoor nieuwe objecten vinden die we anders zouden missen. Met uw hulp kunnen we deze objecten snel vinden zodat we met andere (grotere) telescopen naar deze objecten kunnen kijken als ze nog helder zijn.
GOTO-Noord and GOTO-Zuid genereren meer dan duizend opnames per nacht, van een groot deel van de hemel. Elke dag dat dit Zooniverse project actief is (en het een heldere nacht was op de GOTO observatoria!), zullen we nieuwe kandidaten van de afgelopen 24 uur toevoegen voor u (het merendeel zal nog niet eerder door mensen zijn bekeken). U kunt dan de eerste worden die een kosmische explosie ziet, slechts uren nadat de opnames zijn gemaakt.
Hiermee maakt u ook een belangrijke bijdrage aan onze kennis over how goed het menselijk brein plaatjes kan classificeren. We stellen hiermee een van de grootste geclassificeerde datasets van veranderlijke objecten samen. We kijken er naar uit om te zien wat u ontdekt in de GOTO data!